Remanent to spis z natury towarów, materiałów i wyrobów sporządzany na koniec roku podatkowego, obowiązkowy dla firm prowadzących KPiR. Różnica między remanentem końcowym a początkowym bezpośrednio wpływa na dochód podatkowy, a także na podstawę składki zdrowotnej. Ryczałtowcy nie mają obowiązku sporządzania remanentu.
Kiedy trzeba zrobić remanent przy zamknięciu roku obrotowego?
Remanent sporządza się 31 grudnia każdego roku, przy rozpoczęciu działalności, zmianie wspólnika lub likwidacji firmy. Spis z natury wykonany 31 grudnia jest jednocześnie remanentem początkowym na 1 stycznia kolejnego roku, dlatego nie trzeba przygotowywać drugiego, odrębnego dokumentu.
Osobny remanent sporządza się także na dzień rozpoczęcia działalności, zmiany wspólnika lub likwidacji firmy, według stanu zapasów z dnia tego zdarzenia.
Kto musi sporządzać remanent? Obowiązek według formy opodatkowania i ustawy o rachunkowości
Remanent jest obowiązkowy dla przedsiębiorców prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów (KPiR). Podatnicy rozliczający działalność ryczałtem ewidencjonowanym nie prowadzą KPiR, dlatego co do zasady nie sporządzają remanentu na potrzeby tej ewidencji.
Obowiązek sporządzenia spisu z natury wynika z przepisów dotyczących prowadzenia KPiR. Zależy od formy ewidencji, a nie od branży ani wielkości firmy. Nie należy go utożsamiać z inwentaryzacją prowadzoną przy pełnej księgowości na podstawie ustawy o rachunkowości. Obowiązują tam odrębne zasady.
Remanent zerowy w działalności usługowej
Przedsiębiorca usługowy prowadzący KPiR co do zasady podlega obowiązkowi sporządzenia remanentu. W praktyce jest to remanent zerowy, który potwierdza brak zapasów podlegających ujęciu w spisie.
W spisie ujmuje się składniki i ilości ustalone podczas spisu. Dokumentacja powinna odzwierciedlać faktyczny stan firmy na dzień sporządzenia spisu.
Co wchodzi w skład remanentu? Składniki objęte spisem i wartość zapasów
Remanent obejmuje towary handlowe, materiały, półwyroby, produkcję w toku, wyroby gotowe oraz braki i odpady.
Lista obejmuje sześć głównych kategorii:
- Towary handlowe: produkty kupione po to, aby odsprzedać je klientom bez dalszego przetwarzania.
- Materiały podstawowe i pomocnicze: surowce oraz inne materiały zużywane przy wytwarzaniu produktów lub wykonywaniu usług.
- Półwyroby: składniki, które zostały już częściowo przetworzone, ale nie są jeszcze gotowym produktem.
- Produkcja w toku: niezakończone procesy produkcyjne, na przykład wyroby znajdujące się jeszcze na etapie montażu lub obróbki.
- Wyroby gotowe: produkty własnej produkcji, które są już przygotowane do sprzedaży.
- Braki i odpady: uszkodzone elementy oraz pozostałości powstałe w trakcie produkcji. One również wchodzą do spisu z natury.
W remanencie ujmuje się także towary należące do firmy, nawet gdy fizycznie znajdują się poza jej siedzibą, na przykład w magazynie zewnętrznym albo u klienta w ramach konsygnacji. Towary obce, przyjęte np. na przechowanie, wykazuje się ilościowo wraz z oznaczeniem właściciela, ale bez wyceny; nie zwiększają wartości remanentu.
Remanent w sklepie internetowym
W sklepie internetowym obowiązuje ta sama zasada: do spisu trafia towar, który należy do sprzedawcy, niezależnie od tego, gdzie fizycznie leży. Dotyczy to zapasów w zewnętrznym magazynie operatora logistycznego (fulfillment) oraz towaru wysłanego do magazynów Amazon w ramach FBA.
Przed spisem warto zestawić stan z własnego magazynu z raportami operatora i panelu sprzedawcy na 31 grudnia. Dzięki temu w remanencie nie zabraknie towaru, którego nie widać na półce w firmie.
Jak wycenić towary w remanencie? Zasady wyceny wartości zapasów według rodzaju składnika
W remanencie towary handlowe wycenia się co do zasady według cen zakupu lub nabycia, pomniejszonych o podlegający odliczeniu VAT i rabaty. Wyroby gotowe wycenia się natomiast według kosztów wytworzenia, które obejmują koszty bezpośrednie oraz pośrednie związane z przerobem materiałów.
Towary handlowe i materiały wycenia się co do zasady według cen zakupu lub nabycia. Od tej wartości odejmuje się odliczalny VAT i otrzymane rabaty, a dolicza cło oraz akcyzę, jeśli dotyczą danego zakupu. Jeżeli cena rynkowa materiałów lub towarów handlowych jest niższa od ceny zakupu lub nabycia, przy wycenie można przyjąć niższą cenę rynkową.
Półwyroby, wyroby gotowe oraz braki własnej produkcji wycenia się według kosztu wytworzenia. Obejmuje on koszty związane z przerobem materiałów: koszty bezpośrednie, takie jak surowce i robocizna produkcyjna, oraz koszty pośrednie, np. amortyzację maszyn czy energię zużytą w hali produkcyjnej. Koszty sprzedaży nie wchodzą do kosztu wytworzenia.
Wyceny spisu z natury należy dokonać najpóźniej w ciągu 14 dni od dnia zakończenia spisu. Remanent końcowy sporządza się na koniec roku podatkowego i wpisuje do KPiR, a tę samą wartość ujmuje się jako remanent początkowy w pierwszym wpisie nowego roku, z datą 1 stycznia.
Protokół z remanentu: obowiązkowe elementy i wzór dokumentu
Spis z natury powinien zawierać datę, dane firmy, numer pozycji, określenie składnika, jednostkę miary, ilość, cenę, wartość oraz podpis właściciela zakładu albo wspólników. Spis z natury potwierdza faktyczny stan zapasów na potrzeby rozliczeń przedsiębiorcy lub spółki.
W arkuszu spisowym wpisuje się imię i nazwisko przedsiębiorcy albo nazwę firmy, datę sporządzenia oraz kolejne numery pozycji. Towar należy opisać w sposób pozwalający go jednoznacznie zidentyfikować, np. przez nazwę, typ i stosowany w firmie kod magazynowy. Przy każdej pozycji podaje się jednostkę miary, ilość, cenę jednostkową i wartość, czyli iloczyn ilości oraz ceny.
Protokół powinien zawierać przede wszystkim:
- dane przedsiębiorcy lub spółki oraz datę sporządzenia spisu;
- numer kolejny pozycji, szczegółowe określenie towaru i jednostkę miary;
- ilość, cenę jednostkową oraz wartość każdej pozycji;
- łączną wartość remanentu po wycenie zapasów;
- informację, na której pozycji zakończono arkusz;
- podpisy wymagane dla prowadzonej dokumentacji.
Podpisy i różnice inwentaryzacyjne
Osoby podpisujące protokół powinny odpowiadać zasadom przyjętym w firmie oraz aktualnym wymogom dla prowadzonej ewidencji. Przed zamknięciem roku obrotowego warto sprawdzić aktualne regulacje dotyczące formy i podpisania spisu z natury, zwłaszcza gdy dokumentację prowadzi spółka.
Przy inwentaryzacji prowadzonej na zasadach rachunkowości różnice między stanem faktycznym a ewidencją należy wyjaśnić i rozliczyć. Sposób ich ujęcia w księgach oraz wpływ na koszty uzyskania przychodu zależą od okoliczności sprawy i przyjętej ewidencji księgowej.
Wpływ remanentu i wartości zapasów na dochód oraz składkę zdrowotną
Wyższy remanent końcowy niż początkowy zwiększa dochód podatkowy, a niższy go zmniejsza. Różnica remanentowa wpływa również na podstawę składki zdrowotnej.
Porównuje się wartość zapasów ze spisu z natury na 31 grudnia z wartością remanentu na 1 stycznia. Wyższy remanent końcowy zwiększa dochód podatkowy o różnicę wartości remanentów. Niższa wartość zapasów zmniejsza dochód, ponieważ firma zużyła lub sprzedała więcej zapasów, niż kupiła w danym roku.
Dla przedsiębiorców rozliczających działalność według skali podatkowej albo podatkiem liniowym różnica remanentowa koryguje także dochód stanowiący podstawę składki zdrowotnej. Dodatnia różnica podnosi tę podstawę, a ujemna ją obniża.
Źródła i podstawa prawna
Informacje opieramy o oficjalne źródła. Stan prawny może się zmieniać, zawsze sprawdzaj aktualne przepisy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy remanent to to samo co spis z natury?
Tak, remanent i spis z natury to synonimy. Oba terminy oznaczają dokument sporządzany na podstawie fizycznego przeliczenia towarów, materiałów i wyrobów w firmie, a w przepisach podatkowych są używane zamiennie.
Czy remanent początkowy trzeba sporządzać osobno?
Nie, remanent początkowy jest tym samym dokumentem co remanent końcowy z poprzedniego roku. Wartość spisu z 31 grudnia staje się remanentem początkowym na 1 stycznia następnego roku, więc nie sporządza się odrębnego dokumentu.
Jak traktować towary obce w spisie z natury?
Towary obce, np. przyjęte na przechowanie lub w konsygnacji, wykazuje się ilościowo z oznaczeniem właściciela. Nie podlegają one wycenie i nie zwiększają wartości remanentu firmy, ponieważ nie są jej własnością.
Czy trzeba ujmować w remanencie towary poza siedzibą firmy?
Tak, w remanencie ujmuje się wszystkie towary należące do podatnika, także znajdujące się poza siedzibą firmy, np. w magazynie zewnętrznym lub u klienta w konsygnacji. Decydujące znaczenie ma własność towaru, a nie jego lokalizacja.
Jaki jest termin wyceny remanentu po zakończeniu spisu?
Wyceny należy dokonać najpóźniej w ciągu 14 dni od dnia zakończenia sporządzania spisu z natury. Wartość wycenionego remanentu końcowego wpisuje się do KPiR pod datą 31 grudnia.
Czy przy likwidacji firmy sporządza się odrębny remanent?
Tak, na dzień zakończenia działalności sporządza się remanent likwidacyjny. Przy likwidacji działalności czynny podatnik VAT sporządza odrębny spis z natury dla celów VAT, w którym podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy jej nie ma, koszt wytworzenia.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z naszym biurem.










