Wprowadzenie Polskiego Ładu w styczniu 2022 roku oznaczało istotną przebudowę systemu podatkowego, która do dziś ma wpływ na funkcjonowanie jednoosobowych działalności gospodarczych. Branża IT, zdominowana przez samozatrudnionych specjalistów takich jak programiści, testerzy i analitycy systemowi, odczuła te zmiany szczególnie silnie. Choć część nowych przepisów wywołała niezadowolenie, to wśród nich znalazły się również korzystne rozwiązania.
Polski Ład – programiści odczuli zmiany
Jedną z najbardziej kontrowersyjnych zmian było uzależnienie wysokości składki zdrowotnej od formy opodatkowania i osiąganych dochodów, bez możliwości jej odliczenia od podatku. Dla osób prowadzących działalność gospodarczą na zasadach ogólnych składka zdrowotna wynosi 9% dochodu, analogicznie do osób zatrudnionych na umowę o pracę.
W przypadku podatku liniowego od lutego 2025 roku minimalna miesięczna składka zdrowotna wynosi 314,96 zł.
Składki ZUS – zarówno zdrowotne, jak i społeczne – należy nadal opłacać do 20. dnia każdego miesiąca następującego po miesiącu rozliczeniowym. Obowiązuje również comiesięczne wykazywanie podstawy składki zdrowotnej w deklaracjach.
Polski Ład programista zauważy w swoim portfelu
Niestety dużym zmartwieniem dla wszystkich osób prowadzących własną działalność gospodarczą, również o profilu programistycznym, jest zlikwidowanie możliwości odliczenia od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne. W związku z tym przedsiębiorcy rozliczający się liniowo nie zapłacą podatku w wysokości 19 proc., ale znacznie większy. Ich rzeczywiste obciążenie wyniesie 23,9 proc. od uzyskanego dochodu. To właśnie oni najwięcej stracą przy planowanych zmianach.
Planowane zmiany w prawie podatkowym komplikują także obsługę księgową przedsiębiorstw, w tym jednoosobowych. Księgowym dojdzie nowy obowiązek comiesięcznego wskazywania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, co może wpłynąć także na wzrost cen usług księgowych.
Od nowego roku zmieni się również termin zapłaty składek ZUS. Zarówno składki zdrowotne, jak i społeczne trzeba będzie regulować do 20 dnia każdego miesiąca.
Jakie zmiany dla programistów znajdziemy w Polskim Ładzie?
Wprowadzenie nowych zasad opłacania składek zdrowotnych mogło zaszkodzić osobom prowadzącym jednoosobowe działalności gospodarcze. Tymczasem to właśnie w tej formie działa wielu programistów. Dotyczy to przede wszystkim wysoko wyspecjalizowanych fachowców, posiadających największe doświadczenie w branży IT. Nowe zasady wpłyną na pogorszenie warunków ich pracy. Może też spowodować odpływ tych specjalistów (programistów, testerów) za naszą zachodnią granicę. Tym bardziej że zmniejszy się ich konkurencyjność w porównaniu do programistów ze wschodu, gdzie państwa oferują specjalistom z zakresu IT nie tylko bardzo niski podatek dochodowy, ale również liczne ulgi. Wszystko po to, aby zaspokoić zapotrzebowanie nowoczesnej gospodarki na osoby wykonujące ten zawód. W Polsce, mimo że zapotrzebowanie na programistów jest cały czas ogromne, wprowadzone Polskim Ładem rozwiązania idą w przeciwną stronę.
Kolejnym minusem dla osób prowadzących działalność gospodarczą, a więc również dla informatyków, będzie obniżenie limitu płatności gotówką z 15 tys. zł do 8 tys. zł. Wszystkie transakcje powyżej tej kwoty będą musiały odbyć się za pośrednictwem przelewu bankowego. Przekroczenie limitu płatności gotówką spowoduje, że przedsiębiorca nie będzie mógł zaliczyć wydatku do kosztów dodatkowych.
Polski Ład 2021 i 2022 – korzyści dla programistów i testerów
Polski Ład wprowadził też kilka korzystnych zmian z punktu widzenia informatyków. Jedną z nich jest możliwość korzystniejszego jednoczesnego skorzystania z ulgi badawczo-rozwojowej (B+R) oraz ulgi IP Box. Dzięki temu będzie można odliczyć koszty związane z ulgą B+R od dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej w ramach IP Box. W ramach ulgi B+R zwiększone zostaną kwoty przysługujących odliczeń.
Jedną z propozycji Polskiego Ładu była także planowana obniżka limitu płatności gotówkowych z 15 000 zł do 8 000 zł. Zmiana ta nie została jednak wprowadzona w życie – w 2025 roku limit transakcji gotówkowych między przedsiębiorcami nadal wynosi 15 000 zł.
Wśród pozytywnych zmian jest także obniżka ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dla wybranych grup zawodowych m.in. informatyków. Dla osób rozliczających się na zasadach ogólnych obowiązuje podniesiona w 2022 roku kwota wolna od podatku – 30 000 zł oraz próg podatkowy wynoszący 120 000 zł, które w 2025 roku pozostają na niezmienionym poziomie.
Wnioski – jaka forma opodatkowania dla programisty w 2025?
Polski Ład zrewolucjonizował rozliczenia JDG, a skutki tych zmian są odczuwalne do dziś. Ryczałt z preferencyjną stawką 12% to atrakcyjna opcja dla programistów niekorzystających z ulg IP Box i B+R oraz tych, którzy cenią uproszczoną księgowość. Dla innych, np. zajmujących się tworzeniem oprogramowania na licencji lub rozwojem produktów, nadal bardziej opłacalne może być rozliczanie na zasadach liniowych z wykorzystaniem dostępnych ulg.
Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy – nie tylko w kontekście podatku dochodowego, ale również składki zdrowotnej, ZUS oraz potencjalnych ulg. Zmiany wprowadzone Polskim Ładem wymusiły bardziej świadome podejście do wyboru formy opodatkowania – i ten trend z pewnością utrzyma się również w kolejnych latach.
