Metoda liniowa to jeden za sposobów amortyzacji, który polega na dokonywaniu odpisów amortyzacyjnych o stałej wysokości, w jednakowych odstępach czasu. Na czym dokładnie polega liniowy sposób amortyzacji i kiedy można z niego skorzystać?
Czym jest amortyzacja?
W największym skrócie amortyzacja to koszt związany ze stopniowym zmniejszaniem się początkowej wartości środków trwałych (np. samochodu czy sprzętu komputerowego), lub też wartości niematerialnych i prawnych(np. patentów) w czasie.
Kupując środek trwały o większej wartości , na przykład samochód, przedsiębiorca nie może od razu zaliczyć go do kosztów działalności. Zamiast tego, dokonuje on odpisów amortyzacyjnych, np. co miesiąc – ujmuje w kosztach podatkowych firmy określoną kwotę, odpowiadającą stopniowemu zużywaniu się w czasie środka trwałego. Miesięczna kwota amortyzacji jest zwykle kosztem uzyskania przychodu.
Metoda liniowa amortyzacji – na czym polega?
Amortyzacja liniowa bywa nazywana także amortyzacją proporcjonalną lub równomierną. Zakłada się tutaj, że środek trwały zużywa się w jednakowym tempie (proporcjonalnie) przez cały okres użytkowania.
W związku z tym przez cały okres amortyzacji obowiązuje jedna stawka amortyzacji. Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się w jednakowych ratach co określony czas (najczęściej jest to miesiąc lub kwartał) – niewiele różnić się może ostatnia rata, która ma charakter wyrównujący.
Ze względu na proste zasady, amortyzacja liniowa jest chętnie wybierana przez przedsiębiorców, ale w określonych przypadkach mogą oni zdecydować się także na inne rodzaje amortyzacji – jednorazową, degresywną (malejącą) lub indywidualną. Przedsiębiorca nie zawsze może jednak zdecydować w tej kwestii. Dla przykładu, wartości niematerialne i prawne można amortyzować wyłącznie metodą liniową.
Zastosowanie metody liniowej – o tym musisz pamiętać
Jak ustala się wysokość odpisów amortyzacyjnych? Wykaz stawek amortyzacyjnych znajdziesz w załączniku nr 1 do ustawy o PIT, a także do ustawy o CIT. W tych dokumentach znajdziemy roczne podstawowe stawki amortyzacji.
Podstawą do wyliczenia odpisów amortyzacyjnych jest początkowa wartość środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych. Metodę amortyzacji trzeba wybrać jeszcze przed rozpoczęciem amortyzacji i konsekwentnie stosować ją aż do momentu całkowitego zamortyzowania środka trwałego.
Kwotę amortyzacji podatnik wylicza indywidualnie na podstawie obowiązujących stawek amortyzacyjnych dla konkretnych grup środków trwałych.
Amortyzacja liniowa – wzór na obliczenie
Aby obliczyć amortyzację liniową, postępuj według schematu:
- Ustal wartość początkową środka trwałego, który będzie podlegał amortyzacji.
- Przyporządkuj środek trwały do odpowiedniej grupy w wykazie KŚF (Klasyfikacji Środków Trwałych).
- Sprawdź w wykazie stawek amortyzacyjnych, jaka stawka jest przypisana do środka trwałego, który będzie amortyzowany.
- Oblicz wysokość odpisów amortyzacyjnych w skali roku. Roczną kwotę obliczysz, mnożąc roczną stawkę amortyzacyjną przez wartość początkową środka trwałego.
Po obliczeniu stawki rocznej pozostaje już tylko określić stawkę odpisu w ujęciu miesięcznym lub kwartalnym. W praktyce trzeba po prostu podzielić kwotę przez 12 (w przypadku amortyzacji miesięcznej) lub 4 (w przypadku kwartalnej).
Obliczenie amortyzacji liniowej – przykład
Właściciel firmy zakupił maszynę o wartości 100 000 zł, która została włączona do środków trwałych przedsiębiorstwa. Przedsiębiorca sprawdza roczną stawkę amortyzacyjną w wykazie stawek – wynosi ona 20%.
- Należy pomnożyć wartość początkową środka trwałego przez stawkę roczną: 100 000 zł x 20% = 20 000 zł.
- Uzyskaliśmy wartość amortyzacji rocznej.
- Obliczamy wartość amortyzacji miesięcznej, dzieląc powyższy wynik przez 12: 20 000/12 = 1 666,66 zł (to przybliżona kwota odpisu amortyzacyjnego w każdym miesiącu).
Kiedy stosuje się amortyzację liniową?
W praktyce amortyzacja liniowa sprawdzi się w każdej sytuacji, gdy środki trwałe zużywają się równomiernie w ciągu roku. Jak już wspomnieliśmy, niekiedy tę formę amortyzacji należy wybrać obowiązkowo – tak jest w przypadku wartości niematerialnych i prawnych.
W określonych sytuacjach przedsiębiorca może zdecydować się na amortyzację indywidualną lub przyspieszoną.
Amortyzacja indywidualna
To odmiana amortyzacji liniowej (odpisy są dokonywane w równych kwotach), która ma zastosowanie jedynie w przypadku używanych lub ulepszonych środków trwałych. W tej sytuacji możliwe jest dokonywanie odpisów amortyzacyjnych w równych ratach przez cały okres użytkowania danego środka trwałego, ale z tą różnicą, że okres ten jest ustalany indywidualnie dla każdego środka. Przepisy określają jednak minimalny okres amortyzacji, który wynosi od 24 miesięcy do nawet 10 lat w przypadku budynków i budowli.
Amortyzacja przyspieszona (degresywna, malejąca)
Amortyzacja przyspieszona ma zastosowanie w przypadku środków trwałych, które są narażone na szybsze zużycie/zmniejszenie swojej wartości czy intensywniejszą eksploatację. Pozwala na dokonywanie wyższych odpisów amortyzacyjnych w początkowym okresie użytkowania środka trwałego, a niższych w późniejszym okresie. Odzwierciedla to faktyczne zużycie środka trwałego, które często jest większe w pierwszych latach użytkowania.
Amortyzacja jednorazowa
W przypadku środków trwałych/wartości niematerialnych o początkowej wartości niższej niż 10 000 zł można zastosować amortyzację uproszczoną (jednorazową), tzn. wliczyć zakup w koszty podatkowe przedsiębiorstwa od razu w całości (bez rozkładania na raty).
Pamiętaj, że amortyzacją środków niematerialnych i trwałych może zająć się w Twoim imieniu biuro rachunkowe, co wyeliminuje ryzyko pomyłki i pozwoli Ci na optymalizację kosztów.
Najczęściej zadawane pytania o amortyzację liniową
Czym jest amortyzacja liniowa i kiedy się ją stosuje?
Amortyzacja liniowa to najprostszy i najczęściej stosowany sposób rozliczania kosztów zakupu środków trwałych w firmie. Polega na równomiernym (liniowym) rozłożeniu wartości początkowej środka trwałego na równe odpisy przez cały okres jego użytkowania. Przykładowo: komputer o wartości 15 000 zł, z roczną stawką 30%, będzie amortyzowany w ratach po 4 500 zł rocznie. Metodę liniową stosuje się do większości maszyn, pojazdów, wyposażenia czy oprogramowania.
Jakie są zalety amortyzacji liniowej?
Największą zaletą amortyzacji liniowej jest jej prostota i przewidywalność – odpisy są równe co miesiąc, co ułatwia planowanie finansów firmy i zarządzanie kosztami. Dodatkowo, nie wymaga skomplikowanych wyliczeń ani śledzenia zużycia środka trwałego w czasie.
Jak wyliczyć roczny odpis amortyzacyjny metodą liniową?
Roczny odpis amortyzacyjny ustala się mnożąc wartość początkową środka trwałego przez właściwą stawkę amortyzacyjną (określoną w wykazie stawek). Przykład: komputer (grupa 4 KŚT) o wartości 12 000 zł, stawka amortyzacji 30% – odpis roczny wyniesie 3 600 zł (12 000 zł x 30%).
Czy amortyzację liniową można stosować do każdego środka trwałego?
Amortyzację liniową można stosować do większości środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, które są kompletne, zdatne do użytku i mają przewidywany okres użytkowania dłuższy niż rok. Szczególną uwagę należy zwrócić na wykaz stawek – niektóre grupy środków trwałych mają określone stawki, które należy stosować.
Czy można zmienić wybraną metodę amortyzacji?
Nie, po wybraniu metody amortyzacji dla danego środka trwałego nie można jej zmienić w trakcie trwania amortyzacji. Wyboru dokonuje się przy wprowadzaniu środka trwałego do ewidencji – późniejsza zmiana (np. z liniowej na degresywną) nie jest możliwa.
Kiedy rozpoczyna się i kończy amortyzacja liniowa?
Amortyzację liniową zaczyna się od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek trwały został wprowadzony do ewidencji i przekazany do użytkowania. Kończy się, gdy suma odpisów zrówna się z wartością początkową środka trwałego, bądź w przypadku jego sprzedaży, likwidacji lub wycofania z działalności.
Jakie są najczęściej stosowane stawki amortyzacji liniowej?
Przykładowe roczne stawki amortyzacyjne:
- Komputery, laptopy, serwery – 30%
- Maszyny produkcyjne – 14%
- Samochody osobowe – 20%
- Budynki niemieszkalne – 2,5%
Warto sprawdzić obowiązujący wykaz stawek amortyzacyjnych, ponieważ konkretna stawka zależy od rodzaju środka trwałego.
Czy można jednorazowo zamortyzować środki trwałe o niskiej wartości?
Tak, środki trwałe o wartości początkowej nieprzekraczającej 10 000 zł (od 2018 roku) można zamortyzować jednorazowo, zamiast stosowania amortyzacji liniowej. Decyzja ta należy do przedsiębiorcy – nie jest obowiązkowa.
